અત્યાર સુધી ભલે ફિલ્મ સ્ટાર્સ લોકહૃદયે એકચક્રી શાસન કરતા રહ્યા હોય, હવે જમાનો બદલાયો છે. એવો કે બોક્સ ઓફિસ પર કાગડા ઊડે છે અને ઓટીટી પર દર્શકો સતત સર્ફિંગ કરે છે. બોલિવુડનો સવાલ છે ત્યાં સુધી ગયા વરસના સુખાંતને ‘ધુરંધર’ની અકલ્પનીય સફળતાએ શક્ય કર્યો. પણ નવું વરસ શરૂ થવા સાથે ફિલ્મોએ ફતનદેવાળિયા પ્રદર્શન શરૂ કરી દીધું છે. હિન્દી તો ઠીક, દક્ષિણમાં પણ નવા વરસની પહેલવહેલી ફિલ્મો પાની કમ પુરવાર થઈ છે. આવું થવાનું એક સશક્ત કારણ ઓટીટીની અસીમ તાકાત છે. મોંઘી ટિકિટ ખરીદીને, પોપકોર્ન-પીણાં પર સેંકડો ખર્ચીને ફિલ્મ જોવા કરતાં ઘેરબેઠા મોજ કરવી લોકોને વધુ ફાવી ગઈ છે. વળી, મોટાં શહેરોને બાદ કરતાં દેશમાં સિનેમાઘરોનું માળખું ફેલાયું નથી. એટલે કરોડો ભારતીયો ચાહે તો પણ સિનેમાઘરને આંબી શકતા નથી. ઓટીટી બેશક એમની પહોંચમાં છે.

ઓટીટી પ્લેટફોર્મ્સે કલાકારોને સ્ટારડમ પૂરું પાડવા માંડ્યું છે એમાં નવાઈ નથી.  અમુક કલાકારોએ લોકોમાં પિછાણ ઓટીટીને લીધે કરી છે. અમુકે વળી મોટા પડદે નોંધપાત્ર સફર ખેડ્યા પછી ઓટીટી પર નવી ઇનિંગ્સ આદરી છે. કોઈક એવું પણ છે જે મોટા-નાના પડદે સમાંતર પ્રવૃત્ત છતાં લોકપ્રિયતા અને સફળતા ઓટીટી પર વધુ મેળવી રહ્યું છે. કોણ છે આ કલાકારો?

મનોજ બાજપાયી ઓટીટીના સ્ટારડમની રેસમાં કદાચ સૌથી ઉપર છે. છેલ્લાં ઘણાં વરસથી મોટા પડદા પર એમની કોઈ મોટી ફિલ્મ નથી આવી. છતાં, અત્યારે બાજપાયી કારકિર્દીના વધુ એક રોટક દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે તો એનું કારણ ‘ફેમિલી મેન’ સિરીઝ અને લગાતાર ઓટીટી માટે બનીને એના પર રિલીઝ થનારી એમની ફિલ્મો. એ ફિલ્મોમાંથી ‘ઇન્સ્પેક્ટર ઝેંડે,’ ‘ભૈયાજી,’ ‘સિર્ફ એક બંદા કાફી હૈ’ વગેરેએ મનોજના સ્ટારડમને બળતણ પૂરું પાડ્યું છે.

પ્રસ્થાપિત સિતારાઓથી માંડીને નવોદિતો અને આશાસ્પદ કલાકારો સાથેની ઘણી નવી સિરીઝ પાઇપલાઇનમાં છે. આ વરસે એ રિલીઝ થશે. જે સફળ થશે એમની સીઝન્સ પણ બનશે

અહીં આપણે એ સિરીઝની વાત કરી ગયા જેમની નવી સીઝન નવા વરસમાં આવે એવી શક્યતા છે. એની સાથે વાત કરવી રહી બ્રાન્ડ ન્યુ સિરીઝની પણ જે પહેલીવાર આપણી સામે આવવાની છે. એ બધી નવી ફ્રેન્ચાઇઝી છે. આશાસ્પદ છે. આ રહી એવી સિરીઝની વાત.

તસ્કરીઃ આ વાંચતા હશો ત્યારે ઇમરાન હાશમીને ચમકાવતી આ સિરીઝ ઓલરેડી નેટફ્લિક્સ પર આવી ગઈ હશે. ‘હક’ જેવી થિયેટરમાં ફ્લોપ પણ ઓટીટી પર ગાજી રહેલી ફિલ્મ પછી હાશમીનો આ બિગ બ્રેક છે. ક્રાઇમ થ્રિલર ‘તસ્કરી’માં વાત છે મુંબઈ એરપોર્ટના કસ્ટમ્સ વિભાગના અધિકારીઓ અને દાણચોરોની. નીરજ પાંડે જેવા કાબેમેકરની આ સિરીઝની કથાના કેન્દ્રસ્થાને સુપરિન્ટેન્ડન્ટ અર્જુન મીનાનું પાત્ર છે. ડિરેક્ટર રાઘવ જયરથની સિરીઝમાં હાશમી ઉપરાંત શરદ કેળકર, ઝોયા અફરોઝ, અમૃતા ખાનવિલકર, નંદિશ સંધુ, અનુરાગ સિંહા જેવાં કલાકારો છે. કાયદાની છટકબારીઓ અને ખામીઓનો ઉપયોગ કરીને દાણચોરો કેવીક રીતે પોતાનો વેપાર ચલાવે છે અને અધિકારીઓ કેવી રીતે એમને ઝબ્બે કરવા મથતા રહે છે એ છે સિરીઝનો હાર્દ.

ઓપરેશન સફેદ સાગરઃ નેટફ્લિક્સની આ સિરીઝ પણ આશાસ્પદ લાગી રહી છે. એની જાહેરાત થઈ છે અને આ વરસમાં જ રજૂઆત પણ થઈ જાય એવી પૂરી શક્યતા છે. યુદ્ધ વિશેની આ પિરિયડ સિરીઝની પ્રેરણા 1999નું કારગિલનું યુદ્ધ છે. ભારતીય વાયુસેનાએ ચલાવેલા ઓપરેશન સફેદ સાગરને કેન્દ્રસ્થાને રાખીને એની કથા ઘડાઈ છે. એ મહત્ત્વનું ઓપરેશન એટલે હતું કે મિલિટરીના ઇતિહાસમાં દરિયાઈ સપાટીથી સૌથી ઊંચે એ પાર પાડવામાં આવ્યું હતું. સિરીઝમાં સિદ્ધાર્થ, જિમી શેરગિલ, અભય વર્મા, મિહિર આહુજા વગેરે કલાકારો છે. ડિરેક્ટર ઓની સેન છે જેઓ ‘અસુર’થી નામના કમાયા છે. સિરીઝના ફર્સ્ટ લૂકને નેટફ્લિક્સ રજૂ કરી ચૂકી છે.

ધ રિવોલ્યુશનરીઝઃ પ્રાઇમ વિડિયોની આ સિરીઝ આ વરસે આવશે એ નક્કી છે. એ પણ પિરિયડ ડ્રામા છે. આ નામની જ બેસ્ટ સેલિંગ બુક પરથી એ બની રહી છે, જેના લેખક સંજીવ સન્યાલ છે. તેઓ વડા પ્રધાનની આર્થિક સલાહકારોની કાઉન્સિલના સભ્ય છે. સિરીઝના મૂળમાં આપણી આઝાદીના એ લડવૈયાઓ છે જેમના વિશે સામાન્ય ભારતીયો ઓછું જાણે છે. નિર્માતા-દિગ્દર્શક નિખિલ અડવાણી છે. કલાકારોમાં ભુવન બામ, રોહિત સરાફ, પ્રતિભા રત્ના, ગુરફતેહ પીરઝાદા, જેસન શાહ, પ્રતીક મોટવાણી વગેરે છે. આ એક ખર્ચાળ અને ગ્રાન્ડ સિરીઝ હશે એવું અત્યારે જણાઈ રહ્યું છે.

હજી તો નવું વરસ શરૂ થયું છે ત્યાં મનોરંજનની દુનિયાની અમુક રોચક વાતો સામે આવી છે. ઓનલાઇન ક્ષેત્રમાં તેજી અને ટેલિવિઝનના ક્ષેત્રમાં વળતાં પાણી એ એનો સાર છે. હજી પાંચ-સાત વરસ પહેલાં કદાચ જેની કલ્પના કરવી અઘરી હતી એવી આ બાબત છે.

દેશમાં ઇન્ટરનેટ બ્રોડબેન્ડ કનેક્શન્સની સંખ્યા સો કરોડને પાર કરી ગઈ છે. મોબાઇલમાં ઉપલબ્ધ ઇન્ટરનેટનાં કનેક્શન્સ અલગ. 140 કરોડની વસ્તીવવાળો આપણો દેશ ગણીએ અને ઘરદીઠ પાંચ માથાં હોય એવું ધારીએ તો બ્રોડબેન્ડ કનેક્શન્સની આ સંખ્યા છપ્પરફાડ ગણાય. મતલબ એવો થાય કે ભારતમાં સો માણસે 71 બ્રોડબેન્ડ કનેકશન્સ છે. અથવા કહો કે દર 1.40 માણસે એક બ્રોડબેન્ડ કનેક્શન. એમાં ઉમેરી દો મોબાઇલ કનેક્શન્સ, જેની સંખ્યાં 117 કરોડે પહોંચી ગઈ છે. એમાં પણ ઇન્ટરનેટ હોય. એટલે વાત ક્યાં પહોંચી?

દુનિયાના બીજા દેશોમાં જોકે આના કરતાંય આગળ વાત પહોંચી છે. ઇસ્ટોનિયામાં દર માણસે 2,09 કનેક્શન્સ છે. જાપાનમાં દર માણસે, 1,86, અમેરિકામાં 1.77, ઇફિનલેન્ડમાં 1.62, ઇઝરાયલમાં 1.53, ડેન્માર્કમાં 1.44 અને સ્વીડનમાં આપણી જેમ દર માણસે 1.40 બ્રોડબેન્ડ કનેક્શન છે. આંકડાઓ સૂચવે છે કે આપણે ભલે માનીએ કે હદ થઈ ગઈ પણ ભારતમાં બ્રોડબેન્ડ કનેક્શન્સની સંખ્યા વધવાનો હજી ખાસ્સો અવકાશ છે. એટલે જ ઓનલાઇન મનોરંજનની બજાર હજી ફાટવાને પણ ભરપૂર અવકાશ છે.

ઓટીટીની વાત પર આવીએ એ પહેલાં ટેલિવિઝનની વાત કરી લઈએ. હાલમાં જ સમાચાર આવ્યા કે વિવિધ કંપનીઓએ હાલમાં જ એમની ચાલતી (ખોડંગાતી) અથવા પ્રસ્તાવિત એવી પચાસેક સેટેલાઇટ ચેનલ્સનાં પરવાના સરકારને સપ્રેમ અર્પણ કરી દીધા છે. આવું કરનારી કંપનીઓમાં ઝી, એનાડુ, ટીવી ટુડે, એનડીટીવી, એબીપી નેટવર્ક, વગેરે છે. ઉપરાંત કલવર મેક્સ એન્ટરટેઇનમેન્ટે (જે દેશમાં સોની પિક્ચર્સ નેટવર્ક ચલાવે છે) એની ઘણી ચેનલ્સની ડાઉનલિંન્કિંગ પરમેશન્સ જતી કરી છે.

સેટેલાઇટ ચેનલ માટેના લાઇસન્સ વિશે થોડી વાત કરી લઈએ. એ માટે અરજી ફી, અપલિન્કિંગ અને ડાઉનલિન્કિંગ વગેરે જેવી સરકારી મંજૂરીઓ માટે રૂપિયા સાત લાખથી,(વિદેશમાં અપલિન્ક્ડ થયેલી ચેનલ દેશમાં અરલિન્ક થઈ હોય તો, રૂ. 15 લાખ દર વરસે ચુકવવાના રહે છે. રૂપિયા એક કરોડની બેન્ક ગેરન્ટી, કંપનીની ઓછામાં ઓછી રૂપિયા પાંચ કરોડની નેટ વર્થ અને અન્ય ખર્ચ અલગ. આટઆટલા ખર્ચ કરીને માંડ ઊભી થતી એક સેટેલાઇટ ચેનલ હવે બહુ મજાનો વેપાર નથી રહી, કારણ ટીવીને મળતી જાહેરાતોમાં અને એના દર્શકવર્ગમાં સતત ઘટાડો થઈ રહ્યો છે.

એક તરફ વાઈફાઈ અને ઇન્ટરનેટની રેમલછેલ છે. બીજી તરફ ડીટીએચના સબસ્ક્રાઇબર્સની સંખ્યા ઘટી રહી છે. 2019ના નાણાકીય વરસમાં જે સંખ્યા 7.20 કરોડ હતી એ 2024ના નાણાકીય વરસમાં 6.20 કરોડ થઈ ગઈ. અત્યારે સંખ્યા હજી ઘટી હશે. પણ જ્યાં બધું મનોરંજન ડિજિટલી અને સહેલાઈથી મળી રહે (મોટાભાગની ટીવી ચેનલ્સ ઓનલાઇન જોઈ જ શકાય છે) ત્યાં કોઈ શા માટે ડીટીએચને અલગથી રૂપિયા ઓરે?

2025માં કે એ પહેલાંથી શરૂ થયેલી ઘણી વેબ સિરીઝ નવા વરસમાં નવી સીઝન લાવે એવી શક્યતા છે. અમુક ઓલરેડી મેકિંગમાં છે. અમુકનું મેકિંગ શરૂ થવાનાં એંધાણ છે. અમુક એવી પણ છે જેમની (કથિત) છેલ્લી સીઝન હાલમાં જ આવી અને હવે પછી એમની નવી સીઝન આવે એવી શક્યતા નથી. એક નજર વિવિધ સિરીઝ પર.

ફોર મોર શોટ્સ પ્લીઝઃ પ્રાઇમ વિડિયોની આ સિરીઝ સૌપ્રથમ સીઝન લઈને 2019માં આવી હતી. એમાં સાયની ગુપ્તા, બાની, કીર્તિ ખુલ્લરી અને માનવી ગગરૂ લીડ રોલ્સમાં છે. સાથે અનેક કલાકારો છે. લીસા રે, મિલિંદ સોમણ, પ્રતીક બબ્બર, સિમોન સિંઘ…ચાર સીઝનમાં સિરીઝના 37 એપિસોડ્સ આવ્યા છે. પહેલી અને બીજી સીઝન દર્શકોએ વખાણી હતી. મહિલાઓની આઝાદી, ફાંકડું નિર્માણ, સુંદર વસ્ત્રો, લોકેશન્સ અને હાડોહાડ શહેરી માનસિકતાથી છલકતી કથા-પટકથા. પછી જોકે સિરીઝ બીબાઢાળ થવા માંડી. ચોથી સીઝનમાં તો જાણે એવી વેઠ ઊતરી કે સિરીઝ ક્યારે આવી એની નોંધ પણ ખાસ લેવાઈ નહીં. સદનસીબે એ છેલ્લી સીઝન હતી. ગ્લેમર અને મોડર્ન માહોલનો અતિરેક સિરીઝ માટે પહેલાં તાકાત અને પછી નબળાઈ બન્યાં છે.

ફર્ઝીઃ પ્રાઇમની જ આ સિરીઝથી શાહિદ કપૂરે ઓટીટી પર પદાર્પણ કર્યું હતું. સાથે વિજય સેતુપતિ, કે. કે. મેનન, રાશિ ખન્ના, ઝાકીર હુસેન જેવા કલાકારો હતાં. અમોલ પાલેકર પણ ખરા. રાજ અને ડી. કેની આ સિરીઝ એમની એક સૌથી ઓછી અસરકારક સિરીઝ ગણી શકાય. આઠ એપિસોડની સિરીઝમાં નકલી નોટોની વાત હતી. સ્ટાર્સની હાજરી અને ત્યારે પ્રવર્તમાન ઓટીટી માટેના ક્રેઝને કારણે સિરીઝે સૌથી વધુ જોવાયેલી સિરીઝમાં સ્થાન બનાવ્યું હતું. એની બીજી સીઝન વર્ષાંતે આવવાની શક્યતા છે.

હીરામંડીઃ સંજય લીલા ભણસાલીએ ઓટીટી પર આ સિરીઝ સાથે આગમન કર્યું હતું. ઓટીટીની એ એક સૌથી મોંઘી સિરીઝ પણ હતી. પાકિસ્તાનના બદનામ રેડ લાઇટ વિસ્તાર હીરામંડીમાં એની કથા આકાર લે છે. ભણસાલીએ આવા જ વિષય પર ‘ગંગુબાઈ કાઠિયાવાડી’ ફિલ્મ પણ આવી હતી. એમાં આલિયા ભટ્ટ લીડ રોલમાં હતી. ‘હીરામંડી’માં મનીષા કોઇરાલા, સોનાક્ષી સિંહા, અદિતી રાવ હૈદરી, રિચા ચઢ્ઢા, સંજીદા શેખ, શરમીન સેગલ, તાહા શાહ બાદુશા જેવાં કલાકારો છે. નેટફ્લિક્સની આ સિરીઝ, અપેક્ષા પ્રમાણે જ, એની પ્રોડક્શન વેલ્યુઝ અને સંગીત માટે વખણાઈ હતી. આઠ એપિસોડ્સની સિરીઝને ઘણાં નોમિનેશન્સ અને અમુક એવોર્ડ્સ મળ્યાં હતાં. સીઝન બેની જાહેરાત છેક જૂન 2024માં, પહેલી સીઝન આવી ગઈ એ પછી તરત, થઈ હતી. એની રજૂઆત એક્ઝેક્ટ્લી ક્યારે થશે એ હજી સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી. એટલું નક્કી કે ભણસાલી જેવા સર્જકની સિરીઝનું નવું પ્રકરણ અન્ય ઘણી જૂની-નવી સિરીઝ કરતાં વધુ રોમાંચક હશે.